Temat konferencji:

Europa i Pojednanie

Miejsce:

Uniwersytet Wrocławski

W przemówienie do korpusu dyplomatycznego, wygłoszonym w Warszawie 8 czerwca 1991 roku, Jan Paweł II nawiązując do przemian politycznych dokonujących się wówczas w Europie Środkowej i Wschodniej przedstawił swój projekt przyszłej Europy, którego istotę stanowi „budowanie Europy ducha”, wyjaśniając: „Chodzi zwłaszcza o wypracowywanie i na Wschodzie, i na Zachodzie wizji Europy jako duchowo-materialnej całości, wymagającej właśnie jako całość rozwoju i gwarancji bezpieczeństwa. Chodzi o umiejętność budowania porozumienia w wymiarach także regionalnych; o wysiłek w kierunku przełamywania historycznych uprzedzeń i lęków, likwidowanie takich pozostałości po życiu w społeczeństwach zamkniętych, jak wybujały nacjonalizm i nietolerancja. Chodzi o myślenie o przyszłej Europie, mimo zaskakującej niezwykłości, politycznego przede wszystkim wymiaru wydarzeń, także jako o «kontynencie kultury».”.

Fundament i spoiwo tak rozumianej przyszłej „Europy ducha”, jako społecznie, politycznie, kulturowo i gospodarczo duchowo-materialnej całości, widział on w wartościach i tradycjach, „które ukształtowały kiedyś Europę i które zdolne są dziś ją jednoczyć”. Współczesna bowiem Europa, w jego ocenie, pomimo upadku dzielącego ją kiedyś widzialnego muru, ciągle pozostaje podzielona, tyle że murem niewidzialnym. Murem, którego istota polega na tym, że „jest on zbudowany z lęku i agresji, z braku zrozumienia dla ludzi o innym pochodzeniu i innym kolorze skóry, przekonaniach religijnych, […] z egoizmu politycznego i gospodarczego oraz z osłabienia wrażliwości na wartość życia ludzkiego i godność każdego człowieka”. Stąd też, myśląc o Europie przyszłości, a zarazem konstatując istnienie tego rodzaju duchowego podziału europejskiej wspólnoty narodów, twierdził: „do prawdziwego zjednoczenia kontynentu europejskiego droga jeszcze jest daleka. Nie będzie jedności Europy, dopóki nie będzie ona wspólnotą ducha”.

Mając na uwadze proponowaną przez Jana Pawła II wizję Europy oraz diagnozę jej aktualnej kondycji, a także jego inspirującą interpretację słowa „Europa”, według której, „słowo «Europa» winno oznaczać «otwartość»”,  organizatorzy konferencji „Europa i Pojednanie” podejmują próbę analizy zarówno blasków minionego 100-lecia polskich doświadczeń Europy oraz europejskich doświadczeń Polski, jak też ich mroków i cieni oraz sposobów ich przezwyciężania w duchu wypracowanych przez katolicką naukę społeczną wartości życia społecznego: prawdy, wolności, sprawiedliwości i miłości. Polska w Europie i Europa w Polsce wczoraj, dziś oraz w bliższej i dalszej przyszłości, to w zamyśle organizatorów Konferencji dwie perspektywy wyznaczające obszary poszukiwań inspiracji do budowania wspólnej Europy.

Zarazem postulując, że słowo „Europa” winno oznaczać również „pojednanie”, pytają o wkład chrześcijan Europy i Polski w proces „otwierającego” na siebie nawzajem pojednania tak w wymiarze międzynarodowym jak i krajowym, mając świadomość, że proces ten stanowi jeden z kamieni węgielnych trwałych fundamentów zarówno europejskiej jak i polskiej wspólnoty ducha.